Standart kan tahlili "normal" çıkıyor ama hasta iyi hissetmiyor. Fonksiyonel laboratuvar analizi standart referans aralıklarının değil, optimal aralıkların peşine düşüyor. Serum magnezyum değil eritrosit magnezyum. TSH değil serbest T3 + reverse T3. Toplam kolesterol değil LDL partikül boyutu ve sayısı.
Değerlendirme için yazın
📱 WhatsApp ile YazınStandart referans aralıkları hastalığı yakalayacak kadar genişletilmiş — sağlığı optimize etmek için değil. Fonksiyonel tıp optimal aralıklarla çalışıyor.
TSH 0.5-4.5 mIU/L referans aralığı çok geniş. TSH 3.5 "normal" ama fonksiyonel tıp 1.0-2.0 aralığını optimal kabul ediyor. Dahası TSH tek başına yeterli değil — serbest T3 (aktif form), serbest T4 ve reverse T3 birlikte bakılmadan tablo eksik kalıyor. T4 → T3 dönüşüm sorunu sadece reverse T3 ile görünüyor.
Vücudun magnezyumunun %99'u hücre içinde. Serum magnezyum ancak çok ciddi eksikliklerde düşüyor. Eritrosit magnezyum hücre içi magnezyumu ölçüyor — nöronal ve kas fonksiyonu için çok daha anlamlı. Migrenli, fibromiyaljili veya insülin dirençli hastalarda eritrosit magnezyum sıklıkla düşük çıkıyor — serum normal görünse bile.
Açlık kan şekeri 100'ün altında "normal". Ama insülin direnci kan şekeri yükselmeden yıllar önce başlıyor — pankreas daha fazla insülin üreterek normal kan şekeri sağlıyor. HOMA-IR (açlık glikoz × açlık insülin / 405) insülin direncini kan şekeri normalken yakalıyor. > 2.5 anlamlı insülin direnci. Bu fark erken müdahale imkânı demek.
LDL kolesterol "normal" ama kardiyovasküler risk yüksek olabilir. Küçük yoğun LDL partikülleri büyük LDL'den çok daha aterojenik — ama standart panelde görünmüyor. APO-B, LDL partikül sayısı (LDL-P) ve LP(a) kardiyovasküler riski çok daha doğru yansıtıyor. Statin başlamadan önce bu bilgi kritik.
ESR (eritrosit sedimentasyon hızı) genel inflamasyon göstergesi — spesifik değil. hs-CRP (yüksek duyarlıklı CRP) 100 kat daha hassas ölçüm yapıyor — <1 mg/L düşük risk, 1-3 orta, >3 yüksek kardiyovasküler risk. Standart CRP düşük grade inflamasyonu göstermiyor. Kronik inflamasyonun izlenmesinde hs-CRP şart.
Ferritin 12-150 ng/mL "normal" aralığı çok geniş. Fonksiyonel tıp 70-100 ng/mL optimal kabul ediyor — özellikle saç dökülmesi için. Ferritin 20'nin altında ciddi depoda eksiklik var ama serum demiri "normal" görünüyor. Öte yandan ferritin akut faz proteini — inflamasyon olunca yükseliyor, depolar boş olsa bile. Ferritin + serum demir + transferrin satürasyonu birlikte yorumlanmalı.
TSH · Serbest T3 · Serbest T4 · Reverse T3 · Anti-TPO · Anti-tiroglobulin · Tiroid ultrasonografisi. Neden: TSH tek başına T3 dönüşüm sorununu, reverse T3 birikimini veya otoimmün aktivasyonu göstermiyor. Her biri farklı bilgi veriyor.
Açlık insülini · HOMA-IR · HbA1c · Açlık glikozu · C-peptid · Fruktözamin. Neden: Prediyabet ve erken insülin direnci kan şekeri normali görünmeden yakalanabiliyor. 10 yıl önceden müdahale mümkün.
APO-B · APO-A1 · LP(a) · hs-CRP · Homosistein · Fibrinojen · LDL alt grupları · Omega-3 indeksi. Neden: Toplam kolesterol kötü bir risk göstergesi. Bu panel gerçek kardiyovasküler riski ve inflamatuvar yükü ortaya koyuyor.
25-OH D vitamini · Eritrosit magnezyum · B12 (aktif — holotranskobalamin) · Folat · Çinko · Selenyum · Demir depolama (ferritin + transferrin sat.) · İyot (idrar). Neden: Serum düzeyleri çoğu zaman hücre içi eksikliği yansıtmıyor.
Kapsamlı dışkı analizi: patojen kültürü + PCR · Gizli kan · Kalprotektin (bağırsak inflamasyonu) · Zonulin (leaky gut) · Salgısal IgA · H. pylori nefes/dışkı testi · SIBO nefes testi (H₂+CH₄). Her biri farklı bağırsak boyutunu değerlendiriyor.
hs-CRP · IL-6 · TNF-alfa · 8-isoprostan (lipid peroksidasyonu) · MDA · Glutatyon (intrasellüler) · Oksidatif stres skoru. Neden: Kronik düşük dereceli inflamasyon standart CRP ile görünmüyor, hs-CRP ve biyobelirteçlerle yakalanıyor.
Anti-TPO · Anti-Tg · ANA · Anti-dsDNA · ANCA · RF · Anti-CCP · IgE (total + spesifik) · IgG besin duyarlılığı paneli (200+ besin). Neden: Otoimmün aktivasyon antikor yükselişinden yıllar önce başlıyor olabilir.
İdrar organik asit analizi: mitokondriyal fonksiyon, nörotransmitter metabolizması, B vitamini durumu, oksidatif stres ve detoks kapasitesi hakkında kapsamlı bilgi. ME/CFS, fibromiyalji ve kronik yorgunlukta mitokondriyal disfonksiyonu ortaya koyuyor.
Kan ağır metal paneli: cıva, kurşun, arsenik, kadmiyum, manganez · Saç mineral analizi · İdrar provokasyon testi (DMSA sonrası) · Mikotoksin (küf toksini) paneli. Belirtiler belirsiz ama tetkikler normal olduğunda bu panel aydınlatıcı.
Hayır. IgE: anlık, şiddetli, az miktarda tetikler — standart alerji testi. IgG: gecikmeli (6-48 saat), daha belirsiz belirtiler (şişkinlik, yorgunluk, cilt, baş ağrısı), standart testlerde görünmez. IgG paneli hangisi sorunlu besin anlamında aydınlatıcı olabiliyor — ama yorumu dikkatli yapılmalı, çünkü IgG "duyarlılık" değil "maruziyet" göstergesi de olabilir.
Hayır — semptom ve klinik tabloya göre seçici panel yapılıyor. Şikayetsiz bir kişi tüm paneli yaptırmamalı. Tiroid belirtileri → kapsamlı tiroid paneli. İnsülin direnci şüphesi → metabolik panel. Kronik yorgunluk → mitokondriyal + besin + tiroid. Hekim klinik değerlendirme sonrası hangi panelin öncelikli olduğunu belirliyor.
Kalprotektin nötrofil kaynaklı bir protein — bağırsak mukozasındaki aktif inflamasyonu ölçüyor. Yüksek değer İBD (Crohn, ülseratif kolit) gibi organik bağırsak hastalığını IBS'den ayırt etmede yardımcı. Tedavi yanıtının izlenmesinde de kullanılıyor. Dışkı örneğiyle ölçülüyor.
Homosistein B6, B12 ve folat metabolizmasının ara ürünü. Yüksek homosistein damar endotelini hasarlıyor — bağımsız kardiyovasküler risk faktörü. Standart kolesterol/glikoz panelinde yer almıyor. B vitamini eksikliğini de yansıtıyor. Optimal <7 µmol/L, >10 yüksek risk.
Her şikayet kendine özgüdür. Önce sizi dinleyeceğiz — sonra birlikte bir yol çizeceğiz.
Fonksiyonel tıp, mikrobiyom, akupunktur ve tamamlayıcı sağlık alanındaki güncel içerikler, klinik ipuçları ve yeni blog yazıları doğrudan e-posta kutunuza gelsin.